Babək Çələbiyanlı
Yerlərdən daxil olan təsdiqlənməmiş məlumatlara görə, İran rejimi həbsdə olan bəzi Azərbaycan milli fəallarına uzunmüddətli məzuniyyət verilməsini nəzərdən keçirir. Eyni zamanda rejim daha bir neçə fəalı çağıraraq onlarla müəyyən «açılım» və bəzi «imtiyazların» verilməsi barədə danışıqlar aparıb. Bu addımlar Azərbaycan milli hərəkatını idarə etmək və istiqamətləndirmək, həmçinin paralel və nəzarət altında olan bir cərəyan formalaşdırmaq məqsədi daşıyan vahid layihənin tərkib hissələri ola bilər.
Əgər belə bir proses həqiqətən gedirsə, təhlükəsizlik orqanlarının təzyiqinin real şəkildə azaldılmasını siyasi cərəyanı idarə etmək və istiqamətləndirmək cəhdindən ayırmaq lazımdır. Məhbusların azad edilməsi müsbət addımdır, lakin seçmə yolla azad etmək, nəzarət altında olan kanallar yaratmaq və paralel cərəyanlar formalaşdırmaq müstəqil və azad fəaliyyəti əvəz edə bilməz.
Daha önəmlisi odur ki, İranda yaşayan milyonlarla türkün dil və mədəni hüquqlardan tutmuş mülki fəaliyyət azadlığına qədər hüquqlarının təmin olunması hakimiyyətin «imtiyazı» deyil. Bunlar əsas vətəndaşlıq hüquqlarıdır və sövdələşmə, nəzarət və ya fəallar arasında parçalanma yaratmaq vasitəsinə çevrilməməlidir.
Hər hansı real açılım siyasi məhbusların qeyd-şərtsiz azad edilməsi, təhlükəsizlik orqanlarının təzyiqlərinə son qoyulması və müstəqil fəaliyyətin tanınması ilə müşayiət olunmalıdır.
