Türk Dövlətləri Təşkilatı son illərdə əsasən mədəni və siyasi çərçivədən kənara çıxaraq tədricən Avrasiyada iqtisadi, enerji və tranzit oxuna çevrilir. Bu oxda Azərbaycan Respublikası və Türkiyə əsas mövqeyə malikdir.
AZERTAC-ın yaydığı məlumatlara görə, Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin 2025-ci ildə ümumi əhalisi təxminən 178,8 milyon nəfər, ümumi daxili məhsulu 2,11 trilyon dollar, xarici ticarət dövriyyəsi isə 1,12 trilyon dollar təşkil edib.
Bu birliyin əhəmiyyəti yalnız üzv ölkələrin iqtisadiyyatının həcmi ilə məhdudlaşmır. Türk Dövlətləri Təşkilatına geoiqtisadi çəki qazandıran onun coğrafi mövqeyidir. Təşkilatın üzvləri Mərkəzi Asiya, Xəzər dənizi, Qafqaz, Türkiyə və Avropa bazarlarını birləşdirən marşrut üzərində yerləşir və məhz bu amil enerji və tranziti onlar arasında əməkdaşlığın iki əsas sütununa çevirib.
Azərbaycan Respublikası bu strukturda mərkəzi rol oynayır. Ələt Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu, Xəzər üzərindən keçən quru və dəniz marşrutları ölkəni «Orta Dəhliz»in əsas halqalarından birinə çevirib. Bu marşrut Çini və Mərkəzi Asiyanı Qazaxıstan, Xəzər, Azərbaycan Respublikası, Gürcüstan və Türkiyə vasitəsilə Avropaya bağlayır.
Bu şəbəkənin qərb ucunda yerləşən Türkiyə isə həm regionun böyük bazarı, həm də enerji və malların Avropaya daxil olduğu qapı rolunu oynayır. Mərkəzi Asiya və Xəzərin enerji resurslarının Türkiyənin nəqliyyat infrastrukturu və bazarları ilə birləşməsi türk ölkələri birliyinin Avrasiya münasibətlərində iqtisadi çəkisini artıra bilər.
Bu proseslər iqtisadi və coğrafi baxımdan Güney Azərbaycan üçün də əhəmiyyət daşıyır. Tranzit marşrutlarının genişlənməsi, regional mübadilələrin artması və Azərbaycan ətrafında iqtisadi əlaqələrin inkişafı uzunmüddətli perspektivdə İranın türklər yaşayan bölgələrinin bazarlarına, nəqliyyatına, investisiyalarına və iqtisadi əlaqələrinə də təsir göstərə bilər. Lakin bu təsirin miqyası Tehranın siyasətindən, sərhədlərin vəziyyətindən və İranın bu şəbəkələrə iqtisadi inteqrasiya səviyyəsindən asılı olacaq.
Türk Dövlətləri Təşkilatının bundan sonrakı əsas çağırışı simvolik əməkdaşlığı real iqtisadi mexanizmlərə çevirməkdir: gömrük koordinasiyası və ortaq infrastrukturdan tutmuş investisiya, yaşıl enerji, nəqliyyat və birgə istehsala qədər.
Bu proses davam edərsə, Türk Dövlətləri Təşkilatı əvvəlkindən daha çox Şərqlə Qərbi birləşdirən mühüm mərkəzlərdən birinə çevrilə bilər. Belə bir mövqedə Azərbaycan Respublikası və Türkiyə təkcə siyasi baxımdan deyil, həm də Avrasiyanın nəqliyyat, enerji və ticarətinin iki əsas oxu kimi rol oynayacaq.
