توصیه رایج در باشگاههای بدنسازی این است که برای بالا بردن تستوسترون باید گوشت و لبنیات بیشتری خورد، اما پژوهشی روی بیش از ۲۵۰۰ مرد میانسال در فنلاند به نتیجهای برعکس رسیده است. در این پژوهش، مردانی که بیشترین پروتئین حیوانی را میخوردند تستوسترون کمی پایینتری داشتند و تستوسترون کسانی که بیشترین پروتئین گیاهی را مصرف میکردند، کمی بالاتر بود.
البته این تفاوتها در هر دو مورد اندک بود. تستوسترون گروهی که بیشترین پروتئین حیوانی را میخوردند حدود ۱٫۲ واحد کمتر از گروه کممصرف بود و در مورد پروتئین گیاهی این فاصله به حدود ۱٫۱ واحد میرسید، در حالی که سطح تستوسترون مردان سالم در همین مقیاس تقریباً بین ۸ تا ۳۲ واحد است. به همین دلیل پژوهشگران میگویند هنوز روشن نیست که این تفاوتها برای سلامت اهمیتی دارند یا نه.
در میان خوراکیهای حیوانی، لبنیات روشنترین ارتباط را داشت: مردانی که پروتئین بیشتری از شیر و فرآوردههای لبنی میگرفتند تستوسترون پایینتری داشتند، اما میان گوشت و سطح کلی این هورمون ارتباطی دیده نشد. در میان منابع گیاهی نیز تستوسترون بالاتر در مردانی دیده شد که پروتئین خود را از سبزیجات و دیگر خوراکیهای گیاهی میگرفتند، نه از نان و غلات.
این پژوهش از نوع مشاهدهای است و آزمایشی در کار نبوده است؛ شرکتکنندگان در دهه ۱۹۸۰ وعدههای غذایی خود را ثبت کردند و نمونه خون دادند. از این رو دادهها تنها همبستگی را نشان میدهند و رابطه علت و معلولی را ثابت نمیکنند، و ممکن است دلیل این الگو عوامل دیگری در رژیم غذایی یا سوختوساز این مردان باشد.
پژوهشهای دیگر هم باور رایج درباره خوراکیهای گیاهی را تأیید نکردهاند. سویا سالها متهم بود که مردان را «زنانه» میکند، اما بررسی بزرگی روی دهها پژوهش نشان داده است که سویا تستوسترون را تغییر نمیدهد. پژوهشی در بریتانیا نیز نشان داد که سطح تستوسترون مردان وگان، یعنی کسانی که هیچ خوراکی حیوانی نمیخورند، دستکم به اندازه مردان گوشتخوار است. بنابراین این یافتهها کار مردانی را تأیید نمیکند که به امید تستوسترون بیشتر، گوشت و لبنیات بیشتری میخورند یا از سویا و خوراکیهای گیاهی پرهیز میکنند.