یک قرص آلرژی یا یک شب نخ دندان نکشیدن، خطرناک به نظر نمیرسند. اما به گفته پژوهشگران زوال عقل، همین عادتهای ساده و روزمرهاند که آرامآرام خطر ابتلا به دمانس را بالا میبرند؛ بدون هیچ ربطی به سن یا ژن.
اول سراغ کابینت داروها برویم. آنتیهیستامینهای قدیمی، همانهایی که در بسیاری از قرصهای ضدآلرژی و خوابآور پیدا میشوند، بهراحتی وارد مغز میشوند و جلوی عملکرد استیلکولین را میگیرند؛ مادهای شیمیایی که مغز برای حافظه به شدت به آن وابسته است. مصرف مکرر این قرصها در طول سالها میتواند این آسیب را انباشته کند.
بعد نوبت مسواک میرسد. خود نخدندان نکشیدن مقصر اصلی نیست، بلکه بیماری لثهای است که از دندانهای نادیدهگرفتهشده سر میزند. کسانی که کمتر از یک بار در روز مسواک میزنند، تا ۶۵ درصد بیشتر از افرادی که هر روز مسواک میزنند در معرض دمانس هستند؛ احتمالاً چون باکتریهای دهان و التهاب ناشی از آنها میتوانند راه خود را تا مغز باز کنند.
هیچکدام از این دو عادت در لحظه شبیه یک «تصمیم مربوط به سلامتی» به نظر نمیرسند، و دقیقاً به همین دلیل کارشناسان نسبت به آنها هشدار میدهند. یک بررسی بزرگ روی پژوهشهای دمانس نشان داده که نزدیک به نیمی از موارد این بیماری، در تئوری با تغییر همین عوامل روزمره قابل پیشگیری یا بهتأخیرانداختن هستند؛ در کنار مواردی مثل کمشنوایی درماننشده و تنهایی مزمن که هرکدام بهتنهایی میتوانند خطر دمانس را حدود یکسوم افزایش دهند.
البته این حرفها به این معنا نیست که یک قرص آلرژی یا یک شب نخدندان نکشیدن سرنوشت کسی را رقم میزند. اما نشان میدهد عادتهایی که باید مراقبشان بود، همیشه چشمگیر و آشکار نیستند؛ گاهی همینطور آرام، توی کابینت حمام نشستهاند.
