در حالی که ترکیه مذاکرات جدی برای احیای مسیر ریلی تاریخی حجاز و اتصال آن به سوریه، اردن، عربستان سعودی و کشورهای حوزه خلیج بصره را آغاز کرده، افراد وابسته به جریان افراطی ناسیونالیستی موسوم به «ایرانشهری» که غالباً اندیشههای خودبرتربینانه و حتی نژادپرستانه دارند، نسبت به پیامدهای ژئوپلیتیکی این پروژهها هشدار میدهند.
این نگرانیها پس از اظهارات هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، درباره آغاز مذاکرات با ریاض برای احیای این مسیر ریلی شدت گرفته است.
به گزارش آرازنیوز، این جریان که هم در اپوزیسیون مرکزگرا در قالب طرفداران سلطنت پهلوی نمود پیدا میکند و هم در داخل رژیم جمهوری اسلامی از نفوذ قابل توجهی برخوردار است، معتقد است که مجموعهای از کریدورهای جدید بهصورت همزمان در حال شکلگیری است که میتواند جایگاه سنتی ایران بهعنوان حلقه اتصال شرق و غرب را بهطور جدی تضعیف کند. کریدور هند–خاورمیانه–اروپا، کریدور زنگهزور که آذربایجان و ترکیه را از طریق نخجوان به هم متصل میکند، جاده توسعه عراق و طرحهای ریلی جدید در جهان عرب، همگی در حال پیشرفت هستند و شبکهای ترانزیتی بدون ایران در حال تکوین است.
این کریدورها در بستری شکل میگیرند که رژیم ایران به دلیل سیاستهای مداخلهجویانه در منطقه، تحریمها، جنگ اخیر و محاصره دریایی عملاً از مدار اقتصاد منطقهای کنار رفته است. در واقع در حالی که رژیم ایران درگیر جنگ و مذاکرات بقا بوده، همسایگانش معماری ترانزیتی منطقه را بدون او طراحی کردهاند. کریدور زنگهزور بهتنهایی میتواند ترکیه را بدون نیاز به خاک ایران مستقیماً به آسیای مرکزی و چین متصل کند.
برخی کارشناسان بر این باورند که ایران همچنان از موقعیت جغرافیایی کمنظیری برخوردار است و راهحل در توسعه زیرساختهای داخلی و تکمیل کریدور شمال–جنوب است. اما این تحلیل یک واقعیت را نادیده میگیرد؛ توسعه زیرساخت نیازمند سرمایه، ثبات و اعتماد بینالمللی است و رژیم ایران در شرایط کنونی از هر سه محروم است. این در حالی است که کارشناسان ایرانشهری به جای پرداختن به علل واقعی انزوای ایران، ترکیه را آماج نفرتپراکنی قرار داده و با تصویرسازی منفی از آنکارا، افکار عمومی فارسیزبان را از واقعیتهای منطقه دور میکنند. نگرانی جریانهای ایرانشهری نه از قدرت رقبا، بلکه از ضعف انباشتهشدهای سرچشمه میگیرد که محصول سالها سیاست خیالی امپراتوری بر منطقه، دخالت در امور همسایگان و نگاه از بالا به پایین به کشورهای منطقه است؛ سیاستهایی که ایران را به کشوری منزوی تبدیل کرده است.
