Son iyirmi ildə İraqın şimalında mövcud olan ortaq inzibati struktur hazırda siyasi arenada ciddi dönüş nöqtəsinə çatıb. Talabanilərin nəzarətində olan Kürdüstan Vətənpərvər İttifaqının kabinetdən çıxması və mərkəzi Süleymaniyyə olan müstəqil federal bölgə yaratmaq üçün səylərə başlaması bu bölgənin siyasi aktorlarının dayanıqlı və inklüziv idarəetmə strukturu qura bilmədiyini üzə çıxarıb.
2006-cı ildəki rəsmi birləşməyə baxmayaraq, mövcud struktur daxili ixtilaflarının öhdəsindən gələ və ortaq idarəetmə mədəniyyəti formalaşdıra bilməyib. Nəticədə daxili çəkişmələr bu strukturu öz yaratdığı təşkilati quruluşun parçalanması mərhələsinə qədər gətirib çıxarıb.
Böhranın əsas kökü Barzaninin rəhbərlik etdiyi Kürdüstan Demokratik Partiyasının parlamentdə mütləq çoxluq əldə etmək və digər qrupları kənarlaşdırmaq cəhdində, eləcə də Kürdüstan bölgəsinin baş naziri Məsrur Barzaninin hakimiyyəti öz əlində cəmləşdirməkdə israr etməsində gizlənir.
1990-cı illərin vətəndaş müharibəsindən qalan ikili struktur heç vaxt tam aradan qaldırılmayıb. Təhlükəsizlik qüvvələrindən tutmuş kəşfiyyat orqanlarınadək ayrı-ayrı qurumlar vahid və dayanıqlı struktura çevrilə bilməyib.
Kürdüstan Demokratik Partiyasının hökumət qurmaq üçün birtərəfli addım atması ilə bu dərin etimadsızlıq nəhayət Süleymaniyyə cinahının qanuni referendum mexanizmini işə salaraq rəsmi ayrılmağa cəhd etməsinə səbəb olub.
İraq Kürdüstan bölgəsinin iki əsas qəbiləsi arasındakı ixtilafların kökü Barzani və Talabani ailələrinin tarixi rəqabətinə gedib çıxır. Barzan bölgəsinin dini strukturundan çıxmış Barzani qəbiləsinin əsas güc bazası Ərbil və Dəhukdadır; bu bölgələrin sakinlərinin mühüm hissəsi badinani, yaxud kurmanci ləhcəsində danışır. Bunun əksinə olaraq, Talabani ailəsi daha çox Süleymaniyyə bölgəsi və soranidilli icma ilə bağlıdır.
Zaman keçdikcə bu iki cərəyan arasındakı ideoloji ixtilaflar böyük ölçüdə hakimiyyət, iqtisadi resurslar və təhlükəsizlik qurumlarına nəzarət uğrunda rəqabətin kölgəsində qalıb.
Ailə, qəbilə və regional bağlılıqlar Kürdüstan bölgəsində seçki davranışına təsir göstərməkdə davam edir. Qohumluq şəbəkələri, dövlət sektorunda məşğulluq, iqtisadi maraqlar və partiyaların müxtəlif bölgələrdəki nüfuzu iki ailənin seçici bazasının qorunmasında rol oynayır.
