Rza Pəhləvi bu gün Münhen şəhərində monarxiya tərəfdarları və öz tərəfdarları qarşısında etdiyi çıxışında, İrandakı etnik müxtəliflik məsələsinə toxunarkən, diqqətçəkən bir duruxma ilə öz ritorikasını dəyişdirdi.

O, çıxışının bir hissəsində əvvəlcə "milliyyətlər" kəlməsini işlətdi, ancaq qısa bir duruxmadan sonra ifadəsinə düzəliş edərək "qövmlər" (etnoslar) sözündən yararlandı.

"Millət" və "milliyyət" sözlərini işlətmək qorxusu nə dərəcədə dərin ola bilər ki, Rza Pəhləvi cümlənin ortasında dayansın, kəkiləsin və sonda "qövmlər" kəlməsini seçərək sözünə davam etsin? Bəzən belə dil büdrəmələri, hər hansı bir nitq və ya bəyanatdan daha çox fərdin gerçək baxış bucağını üzə çıxarır.

Siyasətdə sözlər təsadüfi seçilmir. Hər bir terminin özünəxas hüquqi, tarixi və kimlik yükü vardır. Müasir siyasi ədəbiyyatda "millət" və "milliyyət" anlayışları çox vaxt öz müqəddəratını təyinetmə haqqı və müstəqil siyasi kimliklə bağlıdır; "qövm" (etnos) isə daha çox vahid bir millət çərçivəsindəki mədəni, bölgəsəl və ləhcə fərqliliklərinə işarə edir. Bu ikisi arasındakı fərq sadəcə dilçilik məsələsi deyil; bu, İrandakı müxtəliflik məsələsinə olan iki fərqli yanaşma arasındakı sərhəddir.

Bu baxımdan, həmin duruxmanı və sözü dəyişməyi sadəcə bir büdrəmə saymaq olmaz. Siyasətçilər, xüsusilə də bir cərəyanın liderliyinə və ya siyasi alternativ olmağa iddialı olanlar, sözlərin həssaslığını yaxşı bilirlər. 

Belə bir mühitdə kəlməni dəyişmək, müəyyən hüquqi və siyasi yozumlardan qaçmaq üçün şüurlu bir çaba və ya İranın gələcək quruluşu haqqında aydın mövqe tutmaqdakı tərəddüdün göstəricisi hesab oluna bilər.

Buna görə də, əsas sual bir neçə saniyəlik duruxma haqqında deyil, mövqenin şəffaflığı haqqındadır. Kimlik və siyasi böhranlarla boğuşan bir cəmiyyətin hər şeydən çox dürüstlük və aydınlığa ehtiyacı var.

Bəlkə də Münhendəki o qısa duruxma ötəri bir an idi; lakin siyasətdə bəzən həmin ötəri anlar, uzun-uzadı bəyanatlardan daha aydın şəkildə qırmızı xəttləri və düşüncə sərhədlərini bəyan edir.