شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ 21 November 2026
دانش و فناوری

ادعای ریاضی‌دان تورک اهل ترکیه: اثبات فرضیه ۱۶۷ ساله ریمان با کمک هوش مصنوعی کلود

ادعای ریاضی‌دان تورک اهل ترکیه: اثبات فرضیه ۱۶۷ ساله ریمان با کمک هوش مصنوعی کلود

لونت آلپوگه، ریاضی‌دان تورک اهل ترکیه و پژوهشگر شرکت آنتروپیک، در یادداشتی در وب‌سایت شخصی‌اش مدعی شده که با همکاری هوش مصنوعی «کلود» فرضیه ریمان را اثبات کرده است. این مسئله از سال ۱۸۵۹ بی‌پاسخ مانده و یکی از هفت «مسئله جایزه هزاره» است. مؤسسه ریاضیات کلی برای اثبات آن یک میلیون دلار جایزه تعیین کرده است.

فرضیه ریمان به توصیف آلپوگه «مسئله کلاسیک نظریه اعداد» است؛ پرسشی درباره کنترل دقیق شمار اعداد اول در هر اندازه. به نوشته او، همین روش به‌سادگی «فرضیه تعمیم‌یافته ریمان» را هم حل می‌کند. او انتظار دارد با زمان بیشتر، «فرضیه گسترش‌یافته ریمان» نیز حل شود.

آلپوگه از دوران دانشجویی بی‌سروصدا برای کار چندده‌ساله روی این مسئله برنامه‌ریزی کرده بود. به نوشته خودش، مسیر کار را او هدایت کرد، اما نزدیک خط پایان کلود بسیار از او جلو زد. توصیفش از کار کلود در آن مرحله این است: «پرواز کرد، رقصید و درخشید».

ده‌ها ایده کلود در این مسیر او را شگفت‌زده کرد و به گفته آلپوگه، یکی از آن‌ها «ریاضی‌دانان را از صندلی‌شان پایین می‌اندازد». او اعتراف می‌کند بر برخی شاخه‌های تخصصی این اثبات تسلط چندانی ندارد و در آن بخش‌ها کلود متخصص بوده است. همچنین می‌پذیرد که شاید انتخاب‌های عجیب و ناکارآمد زیادی در استدلال گنجانده باشد.

حجم پیش‌نویس‌های این کار از ۲۵۰ هزار صفحه گذشت و کلود آن را «کتاب» فرضیه تعمیم‌یافته ریمان نامید. آلپوگه به‌جای انتشار چنین متن ناخوانایی، فقط نسخه صوری‌شده اثبات را به زبان راستی‌آزمایی رایانه‌ای Lean منتشر کرده است. به گفته او، این صوری‌سازی بدون هیچ پیش‌فرضی کامل شده و استدلال احتمالاً به‌زودی بسیار ساده‌تر خواهد شد.

در جدول زمانی‌ای که کلود برای این یادداشت تهیه کرده، نخستین گام به ۶ اکتبر و اثبات نهایی به ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶ برمی‌گردد. این ریاضی‌دان می‌نویسد یکشنبه‌شب پس از رسیدن به نتیجه، درباره امکان اعلام آن به داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، پیام داد. او زمان‌بندی این اعلام را «افتضاح» می‌خواند و می‌پذیرد که می‌تواند برداشتی بدبینانه برانگیزد، اما این برداشت را نادرست می‌داند.

آلپوگه حل این مسئله را برای خودش به معنای از دست دادن یک «چراغ راهنما» می‌داند. با این حال، آنچه در این مسیر دید را «طلوع چیزی بسیار بزرگ‌تر» در سراسر علم توصیف می‌کند. به باور او، ریاضیات در دوران انقلاب است و این اثبات نگاهی به «معجزه‌هایی» است که در راه‌اند.

این خبر را با دیگران به اشتراک بگذارید