پیتر نوبل و الکس پوژیتکوف، دو زیست‌شناس، در مقاله‌ای در مجله «فیزیولوژی» نتایج چند پژوهش را کنار هم گذاشته‌اند. به باور آن‌ها، میان زندگی و مرگ «حالت سومی» وجود دارد. وقتی موجودی می‌میرد، سلول‌هایش فوراً با او نمی‌میرند. برخی ساعت‌ها و برخی هفته‌ها زنده می‌مانند و در شرایط مناسب به موجوداتی تازه تبدیل می‌شوند.
ماجرا از قورباغه‌ها آغاز شد. در سال ۲۰۲۰، تیمی از دانشگاه‌های تافتس و ورمونت آمریکا سلول‌های پوست جنین‌های مرده قورباغه را در ظرفی گذاشت. سلول‌ها به جای پراکنده شدن و مردن، خودبه‌خود کنار هم جمع شدند و گوی‌هایی کوچک‌تر از یک میلی‌متر ساختند. مژک‌های ریز پوست قورباغه، که کارشان جارو کردن مخاط است، در این گوی‌ها مثل پارو به کار افتادند و آن‌ها را به شنا درآوردند. پژوهشگران این موجودات را «زنوبات» نامیدند؛ زخم‌هایشان را خودشان ترمیم می‌کنند و پس از چند هفته از هم می‌پاشند.
یک سال بعد، پژوهشگران پدیده‌ای عجیب‌تر دیدند. زنوبات‌ها با بدنی که مثل دهان باز می‌شد، سلول‌های آزاد درون ظرف را هل می‌دادند و روی هم انباشته می‌کردند. این توده‌ها در چند روز به زنوبات‌های تازه تبدیل می‌شدند. هیچ موجود شناخته‌شده‌ای به این شیوه تکثیر نمی‌شود.
همین تیم در سال ۲۰۲۳ آزمایش را با سلول‌های انسانی تکرار کرد. سلول‌های نای انسان‌های بالغ، بی هیچ دستکاری ژنتیکی، گوی شدند و به شنا درآمدند و «آنتروبات» نام گرفتند. پژوهشگران آن‌ها را روی لایه‌ای از سلول‌های عصبی گذاشتند که با خراش زخمی شده بود. سه روز بعد، آنتروبات‌ها مثل پلی روی زخم نشسته بودند و سلول‌های عصبی زیرشان دوباره رشد کرده بود؛ بی‌آنکه کسی چنین کاری را به آن‌ها آموخته باشد.
نوبل و پوژیتکوف یادآوری کرده‌اند که گلبول‌های سفید انسان تا دو سه روز پس از مرگ زنده می‌مانند. سلول‌های عضلانی موش هم حتی دو هفته پس از مرگ دوباره تکثیر می‌شوند. به باور این دو زیست‌شناس، توان این سلول‌ها برای ساختن شکلی تازه پس از جدا شدن از بدن، نشانه همان حالت سوم است. دانشمندان امیدوارند روزی از این روبات‌های زنده برای باز کردن گرفتگی رگ‌ها، ترمیم زخم‌ها و رساندن دقیق دارو به محل درمان استفاده کنند.
