Azərbaycan son iki onillikdən artıq müddətdə uzun bir yol keçib. Bu yol ölkəni müharibə və işğalın nəticələri ilə üz-üzə qalan dövlətdən Cənubi Qafqazda əhəmiyyətli hərbi, iqtisadi, enerji və tranzit potensialına malik aktora çevirib. Bakının Qarabağ üzərində nəzarəti bərpa etməsi, strateji infrastrukturun inkişafı və Azərbaycanın regional proseslərdə rolunun genişlənməsi bu dövrün ən mühüm hadisələrindən hesab olunur.
2003-cü ildən bu günədək, İlham Əliyevin prezidentliyi dövründə Azərbaycan ordu, enerji, nəqliyyat və milli infrastruktur sahələrinə geniş sərmayə yatırıb. Bakı–Tbilisi–Ceyhan, Cənub Qaz Dəhlizi, Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu və Bakı limanının inkişafı kimi layihələr ölkənin Mərkəzi Asiya, Qafqaz, Türkiyə və Avropa arasındakı kommunikasiya marşrutlarında mövqeyini gücləndirib.
Bu dövrün ən mühüm dönüş nöqtəsi 2020-ci ildəki 44 günlük müharibə olub. Həmin müharibə nəticəsində erməni qüvvələrinin nəzarətində olan ərazilərin böyük hissəsi Azərbaycanın suverenliyinə qaytarılıb. 2023-cü ilin sentyabrında isə Qarabağdakı separatçı qurumun fəaliyyətinə son qoyulması ilə Bakı Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış bütün əraziləri üzərində nəzarətini möhkəmləndirib.
Müharibədən sonra «Böyük Qayıdış» adlı yeni mərhələ başlayıb. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda şəhər və kəndlərin, hava limanlarının, yolların, enerji şəbəkələrinin, məktəblərin və tibb müəssisələrinin tikintisi bir proqramın bir hissəsidir. Bu proqramın məqsədi məcburi köçkünlərin geri qaytarılması və bu ərazilərin ölkənin iqtisadi və sosial strukturuna yenidən inteqrasiyası kimi elan edilib.
Xarici siyasətdə də Azərbaycan eyni vaxtda Türkiyə ilə strateji münasibətlərini gücləndirə, Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əməkdaşlığı genişləndirə və Şərqlə Qərb arasında mühüm enerji və tranzit marşrutlarından birinə çevrilə bilib. Bakı hazırda Cənubi Qafqazdakı bir çox proseslərdə, Avropanın enerji təhlükəsizliyində və Orta Dəhlizdə əhalisinin sayı və coğrafi ölçüsündən daha böyük rol oynayır.
Son 23 ilin hadisələri göstərir ki, Azərbaycanın inkişaf yolunun əsas xəttini dövlət imkanlarının artması, hərbi gücün yenidən qurulması, ərazi suverenliyinin bərpası və ölkənin mühüm enerji, nəqliyyat və regional diplomatiya mərkəzinə çevrilməsi təşkil edib.
