National Interest nəşrinə istinadən bildirilir ki, bu anlaşma memorandumu demək olar ki, tamamilə hərbi geri çəkilmə, Hörmüz boğazının yenidən açılması, nüvə öhdəlikləri, sanksiyaların ləğvi və 300 milyard dollarlıq bərpa fonduna yönəldilib; həm xarici hərbi təcavüzdən, həm də daxili repressiyadan əziyyət çəkən İran xalqı isə bu çərçivədə demək olar ki, nəzərə alınmayıb.
BMT-nin insan hüquqları üzrə məmurları da bu məqama diqqət çəkib, Avropa Şurasının Parlament Assambleyası isə vurğulayıb ki, İranda insan hüquqlarına, demokratiyaya və qanunun aliliyinə hörmət göstərilmədən davamlı sülh və sabitlik mümkün deyil.
Davam et
Nəşrin yazdığına görə, İslam Respublikası hökuməti Vaşinqtonun laqeydliyindən istifadə edərək xalqa qarşı repressiyaları gücləndirib; o cümlədən siyasi müxaliflərin edam sayını artırıb, minlərlə nəfəri "xəyanət və casusluq" ittihamı ilə həbs edib, onları ağır şəraitdə saxlayıb, ailələrinin əmlakını müsadirə edib, zorla etiraflar aldırıb və göstərməlik məhkəmələr keçirib.
Trump yanvar ayında sosial mediada İran etirazçılarını etirazlarını davam etdirməyə və "qurumları ələ keçirməyə" təşviq edib, "kömək yoldadır" vədini verib, lakin heç bir birbaşa yardım gəlmədi.
ABŞ sonrakı bombardmanlarda Tehranın rəhbərliyinin böyük hissəsini məhv etsə də, rejim ayaqda qaldı və onun yeni liderləri etirazçılardan qisas almaqla öz mövqelərini möhkəmləndirir.
Təhlildə vurğulanır ki, məsələnin əhəmiyyəti iki səbəblə bağlıdır: birincisi, avtoritar rejimlər adətən öz sərhədlərini aşaraq regional sülhü təhdid edir; ikincisi, ABŞ daha azad və demokratik dünyadan həm iqtisadi, həm də təhlükəsizlik baxımından faydalanır. Sovet fiziki və insan hüquqları fəalı Andrey Saxarovun sözləri ilə desək: "Öz vətəndaşlarının hüquqlarına hörmət etməyən ölkə, qonşularının hüquqlarına da hörmət etməz."
Sonda Barak Obamanın 2009-cu ildə Yaşıl Hərəkata tam dəstək verməməkdən peşmanlığına işarə edilərək bu nəticəyə gəlinir ki, Trump da İranla danışıqlar apardığı dövrdə belə öz kursunu dəyişə, İrandakı insan hüquqları pozuntularına diqqəti cəlb edə və dünyada insan hüquqlarının təbliğinə töhfə verə bilər.
