National Interest nəşrində dərc olunan analitik qeyddən istinad edilərək bildirilir ki, İranla «böyük razılaşma»nın tərəfdarları hesab edir ki, iqtisadi təzyiq və yığılmış sanksiyalar İran iqtisadiyyatını ciddi şəkildə zəiflədib və Tehranın qlobal iqtisadi sisteminə qayıdışı onu qarşıdurma əvəzinə inkişafa üstünlük verməyə sövq edəcək. Bu məntiqi əsas götürərkən, investisiyaya, ticarətə və beynəlxalq maliyyəyə çıxış əldə edən dövlətin hərbi risklərə daha az meyl edəcəyi irəli sürülür.
Müəllif qeyd edir ki, belə bir razılaşmanın ən əyani nəticəsi İranın xaricdəki dondurulmuş aktivlərinə çıxış əldə etməsidir; inflyasiya və pul kəsiminin dəyərsizləşməsi şəraitində bu resursların azad edilməsi Tehrana maliyyə məkanı yaradır və daha önəmlisi, «maksimum təzyiq» dövrünün geridə qaldığına dair siyasi siqnal rolunu oynayır.
Bununla belə, müəllif 2015-ci il nüvə razılaşmasını ibrətamiz bir nümunə kimi dəyərləndirir. Onun sözlərinə görə, Obama administrasiyası bu razılaşmanın mötədilləri gücləndirəcəyini iddia edirdi, lakin əməldə Tehran bölgəsel layihəsini məhdudlaşdırmadan iqtisadi və siyasi məkan qazandı; eyni dövrdə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Qüds qüvvəsinin və İranla həmrəy qrupların bölgədəki nüfuzu genişləndi, yeni resurslar isə yumşatma əvəzinə nüfuz alətlərinin möhkəmləndirilməsinə yönəldildi.
Analizin müəllifinə görə, əsas səhv nüvə məsələsinin ABŞ-İran arasındakı gərginliyin kökü olduğu fərziyyəsindədir; halbuki bu gərginlik daha dərin strateji bir layihənin əksidir. İranın İraq, Suriya, Livan və Yəməndəki nüfuzu nüvə proqramından deyil, Tehranın öz təhlükəsizliyini sərhədlərdə deyil, sərhəd ötəsi müttəfiq şəbəkələrində gördüyü siyasi doktrinadan qaynaqlanır.
Müəllif əlavə edir ki, özünü təhlükəsizlik mühasirəsində görən rejimlər yeni resursları ilk növbədə daxili rifah üçün deyil, müdafiə və təhlükəsizlik potensialını artırmağa yönəldir; buna görə də azad edilmiş pulların xalqın rifahına xərclənəcəyi fərziyyəsinin heç bir əsası yoxdur.
O, yazını belə tamamlayır: bu analiz razılaşmanın rədd edilməsi mənasına gəlmir, çünki gərginliyin azaldılması və hərbi eskalyasiyanın qarşısının alınması məşru bir hədəfdir. Lakin əsas yanlışlıq tək bir razılaşmanın İslam Respublikasının mahiyyətini və ya onun strateji doktrinini dəyişdirə biləcəyini düşünməkdir. Müəllifin sözlərinə görə, razılaşmalar münaqişəni həll etmək yox, idarə etmək üçün bir vasitədir; Yaxın Şərqin gələcəyi isə razılaşmanın mətninə deyil, sonrakı davranışa və yeni resursların hansı məqsədlərə xərclənəcəyinə görə müəyyənləşəcək.
