اگر انفجاری هستهای در فاصلهای دور رخ دهد، خطر اصلی برای مردم نه نور خیرهکننده آن است و نه موج انفجار، بلکه ریزش رادیواکتیو است؛ غباری ریز و پرتوزا که معمولاً دستکم ۱۰ دقیقه بعد از راه میرسد. به توصیه همه نهادهای امدادی و مدیریت بحران، بهترین راه محافظت پناه بردن به ساختمانی محکم و ماندن در همانجاست.
این روزها در ایران درباره احتمال حمله هستهای آمریکا پرسشهایی مطرح است، بهویژه از زمانی که تاکر کارلسون، مجری تلویزیونی آمریکایی، ادعا کرد واشنگتن ممکن است بهزودی با سلاح هستهای به کوه کلنگ گزلا، سایتی عمیق و زیرزمینی در نزدیکی نطنز، حمله کند. هیچ مقام رسمی این ادعا را تأیید نکرده و دونالد ترامپ نیز در اکتبر گفته بود از سلاح هستهای علیه ایران استفاده نخواهد کرد.
بهترین پناهگاه ساختمان آجری یا بتنی است و در چنین ساختمانی زیرزمین یا بخش میانی از همهجا امنتر است، زیرا غبار پرتوزا روی بام و کنار دیوارهای بیرونی مینشیند. خودرو پناهگاه به شمار نمیآید. پس از ورود به ساختمان باید پنجرهها را بست و کولر و پنکههایی را که هوای بیرون را به داخل میکشند، خاموش کرد. همچنین بهتر است برای آوردن بستگان از ساختمان بیرون نرفت.
پرتوزایی این غبار پس از حدود ۷ ساعت تقریباً به یکدهم میرسد، اما توصیه میشود افراد دستکم ۲۴ ساعت در ساختمان بمانند، مگر آنکه مسئولان دستور دیگری بدهند. در این مدت میتوان اخبار را از رادیوی باتریدار دنبال کرد. کسی که بیرون بوده، باید پیش از ورود لباسهای روییاش را درآورد، زیرا همین کار بهتنهایی تا ۹۰ درصد غبار پرتوزا را از بدن دور میکند. پس از آن بهتر است با صابون و شامپو دوش گرفت، اما از نرمکننده مو استفاده نکرد، چون نرمکننده ذرات پرتوزا را به مو میچسباند.
کسی که نور انفجار را ببیند، ممکن است تنها چند ثانیه بعد با موج انفجار روبهرو شود. شبیهسازیهای رایانهای نشان میدهد خطرناکترین نقاط داخل ساختمان پنجرهها، درها و راهروها هستند و امنترین جا کنجهای دیواری است که رو به محل انفجار قرار دارد. قرص ید نیز تنها از غده تیروئید محافظت میکند و باید فقط با دستور مسئولان مصرف شود.