آراز نیوز
خانه / ایران / استفاده از نام «کاسپین» به‌جای «خزر» در تلویزیون ایران؛ حذف نام تاریخی ترکی به سود عنوانی غربی؟
ایران

استفاده از نام «کاسپین» به‌جای «خزر» در تلویزیون ایران؛ حذف نام تاریخی ترکی به سود عنوانی غربی؟

استفاده از نام «کاسپین» به‌جای «خزر» در تلویزیون ایران؛ حذف نام تاریخی ترکی به سود عنوانی غربی؟

در بخش هواشناسی شبکه خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، نام «دریای کاسپین» به‌جای «دریای خزر» بر نقشه پهنه آبی شمال ایران درج شده است؛ اقدامی که بار دیگر موضوع تغییر و تحریف نام‌های تاریخی و جغرافیایی، به‌ویژه نام‌های مرتبط با میراث ملی و تاریخی ترکان در ایران را مطرح کرده است.

نام «کاسپین» در شکل امروزی خود برگرفته از عنوان رایج این دریا در زبان‌های اروپایی، از جمله انگلیسی است که ریشه آن به نام قوم باستانی کاسپی بازمی‌گردد. این نام‌ها اسامی با تلفظ و شکل تاریخی نامگذاری زبان‌های اروپایی است و در منطقه حتی در بین مردم فارس‌زبان کشور چنین نامی به کار برده نمی‌شود.

با وجود پیشینه تاریخی این نام، عنوان «کاسپین» در شکل کنونی آن، نام رایج به کار رفته از سوی مردم ایران برای این دریا نبوده است. در مقابل، نام «خزر» برگرفته از نام قوم ترک‌ خزر است که در سده‌های میانه در مناطق پیرامونی این دریا حکومت می‌کردند. این نام قرن‌ها در منابع تاریخی و جغرافیایی منطقه، از جمله منابع عربی، به کار رفته و در زبان فارسی معاصر نیز عنوانی شناخته‌شده و رایج است.

منتقدان می‌گویند استفاده از عنوان «کاسپین» نامی غیر فارسی و غیر رایج در ایران توسط تلویزیون ایران از این جهت قابل تأمل است که جریان موسوم به «ایرانشهری» در سال‌های اخیر بر ضرورت تغییر نام ترکی «خزر» و جایگزینی آن با نامی غیر بومی و اروپایی چون کاسپین تأکید کرده است. به باور آنان، این جریان که ریشه‌های آن به سیاست‌های یکسان‌سازی فرهنگی و زبانی دوره پهلوی بازمی‌گردد، همواره درصدد حذف نام‌های ترکی از جغرافیای ایران بوده و از تغییر نام روستاها و شهرها گرفته تا کوه‌ها و رودخانه‌ها، برای جایگزینی نام‌های تاریخی ترکی با نام‌های فارسی اقدام کرده است.

منتقدان این رویکرد معتقدند مخالفت با میراث زبانی و تاریخی ترکان به یکی از ویژگی‌های جریان‌های ترک‌ستیز در ملی‌گرایی فارسی‌محور تبدیل شده و تلاش برای کنار گذاشتن نام «خزر» نیز می‌تواند در همین چارچوب ارزیابی شود. از این منظر، جایگزینی یک نام تاریخی با ریشه ترکی با عنوانی رایج در زبان‌های غربی، تناقضی آشکار در ادعای پاسداری از اصالت نام‌های تاریخی و جغرافیایی به شمار می‌رود.