حدود پنج هزار سال پیش، وقتی یکی از نخستین پادشاهان مصر درگذشت، او را تنها به خاک نسپردند. گرداگرد آرامگاهش ردیفهایی از گورهای سادهتر کنده شده بود. شمار این گورها برای پادشاهی به نام جِر از ۳۰۰ هم بیشتر بود. در آنها مقامهای دربار، صنعتگران و کارکنان کاخ به خاک سپرده شده بودند و ظاهراً همه تقریباً همزمان مرده بودند. اکنون جمجمههایشان نشان میدهد که چگونه جان باختند.
پژوهشگری ۴۶ جمجمه را دوباره بررسی کرده است. این جمجمهها یک قرن پیش از گورهای آبیدوس در جنوب مصر بیرون آورده شده بودند. روی ۱۸ جمجمه آسیبهایی دیده میشود که درست در لحظه مرگ ایجاد شدهاند. بیشتر این آسیبها ترکهای بلندیاند که بر اثر ضربهای سنگین بر جمجمه افتادهاند. چند مورد هم زخم تیغه است، از جمله ضربهای نزدیک چشم یکی از قربانیان. چنین ضربههایی فرد را بهسرعت بیهوش میکرد و با خونریزی داخلی جانش را میگرفت.
باستانشناسی که نخستین بار در این گورها کاوش کرد، گمان میکرد ممکن نیست اینهمه نفر بهطور طبیعی و همزمان مرده باشند. اما او هرگز این زخمها را پیدا نکرد و احتمالاً ترکها را آسیبهای معمولی استخوان پنداشت. روشهای امروزی پزشکی قانونی آنچه را او ندیده بود آشکار کرد.
این قربانیان اسیر یا بیگانه نبودند. آنان مُهرداران، بازرسان، صنعتگران و حتی پزشکانی بودند که امور روزمره پادشاه را اداره میکردند. به نظر میرسد آنان را کشتند تا در جهان پس از مرگ هم به خدمت پادشاه ادامه دهند. جمجمههای دیگر شکستگی ندارند، اما برخی شیوههای مرگ، مانند خفگی، ردی بر استخوان باقی نمیگذارند.
این رسم دوام نیاورد. ظاهراً پس از همین نخستین دودمان پادشاهان از میان رفت و مصریان بعدی به جای خدمتکاران واقعی، پیکرکهای کوچک خدمتکار را در گورها میگذاشتند. حدود ۵۰۰ سال بعد که هرم بزرگ جیزه ساخته شد، فرعونها دیگر بدون همراهی انسان راهی جهان پس از مرگ میشدند.