خالد کاظملی، نویسنده روزنامه «ینی مساوات» جمهوری آذربایجان، در یادداشتی با مرور سیاستهای اتحاد جماهیر شوروی نوشته است که در دورهای، استفاده از زبان تورکی آذربایجانی در نهادهای رسمی و تلاش برای حفظ هویت ملی با اتهام «ملیگرایی» روبهرو میشد.
؛ کاظملی نوشته است پس از مرگ ژوزف استالین در سال ۱۹۵۳ و آغاز دورهای از گشایش نسبی، حرکتهایی برای احیای فرهنگی و تقویت هویت ملی در جمهوریهای شوروی شکل گرفت. در جمهوری آذربایجان، این تلاشها بیشتر بر حفاظت از زبان و فرهنگ ملی، توسعه ادبیات، تئاتر و سینما و افزایش حضور نیروهای بومی در ساختارهای دولتی متمرکز بود.
به گفته او، سیاستهای روسیسازی، از جمله تغییر الفبای لاتین به سیریلیک، گسترش پسوندهای روسی «اوف» و «یف» در نامهای خانوادگی و حاکم شدن زبان روسی بر ادارات و محیطهای شهری، تأثیری عمیق بر جامعه آذربایجان گذاشت.
این نویسنده میگوید در بسیاری از ادارات و نشستهای رسمی، حتی هنگامی که اکثریت حاضران آذربایجانی بودند، همه ناچار به سخن گفتن به زبان روسی میشدند و استفاده از زبان مادری ممکن بود نشانه «ملیگرایی» تلقی شود.
کاظملی همچنین از نقش روشنفکران، نویسندگان و شاعران آذربایجانی در مقابله تدریجی با همانندسازی فرهنگی یاد کرده و نوشته است که برخی از آنان پسوندهای روسی را از نام خود حذف کردند و برای حفظ زبان و هویت ملی کوشیدند.
او تأکید کرده است که استقلال جمهوری آذربایجان نتیجه فرایندی طولانی بوده و مبارزات فرهنگی و زبانی نسلهای پیشین، در شکلگیری دولت مستقل این کشور نقش داشته است.
