آنان که برای ملت خود زندگی میکنند، مرگ را به پایان تبدیل نمیکنند؛ مرگ برای آنان آغاز حضور در حافظه تاریخی یک ملت است. هفت سال از خاموش شدن صدای عزیز پورولی میگذرد، اما در سرزمینی که مبارزه برای آزادی هنوز پایان نیافته، نام برخی انسانها از میان نمیرود؛ به نشانه تبدیل میشود، به خاطرهای که نسلهای بعدی را به ایستادگی فرامیخواند و به مسئولیتی که از دوش تاریخ بر زمین نمیافتد.
عزیز پورولی تنها یک فعال سیاسی و مبارز ملی نبود؛ او متعلق به نسلی بود که باور داشت ملت تورک آذربایجان جنوبی، بدون آگاهی ملی، بدون سازماندهی و بدون مقاومت مستمر، در برابر پروژههای استعمار، انکار هویت و آسیمیلاسیون، آسیبپذیر خواهد ماند. از همین رو، مبارزه برای او صرفاً اعتراض نبود؛ تلاشی بود برای ساختن روح جمعی، برای تبدیل رنج پراکنده یک ملت به ارادهای سازمانیافته.
نسل مبارزان ملی آذربایجان در سالهایی فعالیت کردند که سخن گفتن از حقوق ملی، آموزش به زبان مادری یا دفاع از هویت تورکی، نه یک بحث فرهنگی، بلکه اقدامی پرهزینه بود. در چنین فضایی، آنان راه آسان سکوت را انتخاب نکردند. برخی زندان را تجربه کردند، برخی محرومیت را و برخی نیز عمر خود را در سایه فشارهای سیاسی و امنیتی گذراندند. اما آنچه آنان را متمایز کرد، فقط تحمل سختی نبود؛ ایمان به آیندهای بود که شاید خود فرصت دیدنش را پیدا نمیکردند.
عزیز پورولی از آن چهرههایی بود که مبارزه را از چارچوب فردی فراتر میدید. او باور داشت حرکت ملی زمانی میتواند ماندگار شود که اختلافات شخصی بر منافع ملی غلبه نکند و نیروهای ملی، علیرغم تفاوت دیدگاهها، بر اصول مشترک تکیه کنند. این نگاه، امروز نیز یکی از مهمترین نیازهای حرکت ملی آذربایجان است؛ زیرا پراکندگی، بزرگترین هدیه به استعمارگر، فاشیسم فارس و ساختارهایی است که از ضعف ملتها تغذیه میکنند.
تاریخ نشان داده ملتهایی که حافظه مبارزاتی خود را از دست بدهند، ناچارند همان مسیر را از نو و با هزینهای بیشتر طی کنند. به همین دلیل، یادآوری نام مبارزانی چون عزیز پورولی، تنها ادای احترام به گذشته نیست؛ نوعی سرمایهگذاری برای آینده است. ملت بدون حافظه، به آسانی دچار فراموشی میشود و فراموشی، آغاز شکستهای بزرگ تاریخی است.
امروز، در هفتمین سالگرد درگذشت عزیز پورولی، مسئله اصلی اندوه نیست. اندوه، اگر به مسئولیت تبدیل نشود، ارزشی برای ملتها نمیآفریند. آنچه اهمیت دارد، پرسش از ادامه راه است: آیا نسل جدید توانسته آرمانهایی را که مبارزان پیشین برای آن هزینه دادند، به سطحی بالاتر برساند؟ آیا آگاهی ملی، سازماندهی و همبستگی رشد کرده یا هنوز گرفتار تکرار اختلافات و پراکندگی است؟
راه مبارزان ملی با مرگ آنان متوقف نمیشود. آرمان، اگر ریشه در خواست تاریخی یک ملت داشته باشد، از نسلی به نسل دیگر منتقل میشود. انسانها میروند، اما خواست آزادی، کرامت و حق زیستن با هویت خویش باقی میماند.
هفت سال پس از رفتن عزیز پورولی، شاید بزرگترین ادای احترام به او، تکرار نامش نباشد؛ بلکه ادامه دادن همان مبارزه و باوری باشد که برایش زیست: اینکه ملت تورک آذربایجان، با آگاهی، اتحاد و مقاومت، میتواند حافظ وطن، هویت و آینده خود باشد.
روحش شاد و راهش در حافظه مقاومت ملی آذربایجان ماندگار باد.
