در روزهای اخیر گزارش‌هایی منتشر شده است که از آمادگی ترکیه برای ورود به ایران در صورت فروپاشی دولت مرکزی حکایت دارد؛ اقدامی که گفته می‌شود با هدف ایجاد منطقه‌ای حائل برای جلوگیری از سرازیر شدن موج گسترده پناهجویان به این کشور در نظر گرفته شده است.

در کنار این مسئله، برخی کارشناسان معتقدند هدف دیگر آنکارا می‌تواند جلوگیری از تکرار سناریوی شمال سوریه و شکل‌گیری یک «کریدور تروریستی» توسط گروه پ.ک.ک باشد؛ گروهی که طی سال‌های گذشته با حمایت‌های مستقیم ایران در مناطق مرزی غرب آذربایجان و ترکیه فعالیت داشته است.

همزمانی انتشار این اخبار با سالگرد حوادث «جیولولوق» در غرب آذربایجان و ورود ارتش ارتش عثمانی به منطقه برای حمایت از مردم ترک و بیرون راندن نیروهای ارمنی، شاید در ظاهر امری تصادفی به نظر برسد؛ اما برخی آن را نشانه‌ای می‌دانند که می‌تواند در آینده‌ای نزدیک به نوعی «تکرار تاریخ» تعبیر شود.

در آن سال‌ها، هم‌زمان با آشفتگی‌های ناشی از جنگ جهانی اول و خلأ قدرت در دولت مرکزی، نیروهای داشناک ارمنی توانستند در مناطق غرب آذربایجان با بهره‌گیری از شرایط موجود و با حمایت برخی کشورهای غربی مسلح شوند و به درگیری‌ها و کشتارهایی علیه مردم ترک منطقه دست بزنند که سبب بروز «فاجعه جیلولوق» شد.

در چنین فضایی، این ارتش عثمانی بود که بنا به درخواست جمعی از روشنفکران و چهره‌های اثرگذار منطقه وارد غرب آذربایجان شد و با عقب راندن نیروهای داشناک، مانع از وقوع فاجعه‌ای گسترده‌تر در غرب آزربایجان شد.

امروز نیز، حضور گروه‌های مسلح در غرب آذربایجان و حمایت‌های چندساله ‌جمهوری اسلامی ایران از آنان، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای مردم ترک و امنیت منطقه تلقی می‌شود.

در این چارچوب، انتشار اخباری درباره آمادگی ترکیه برای ورود به ایران در صورت فروپاشی دولت مرکزی، با هدف جلوگیری از شکل‌گیری «کریدور ترور» توسط گروه پ.ک.ک و نیز ایجاد منطقه‌ای حائل برای مهار موج احتمالی پناهجویان، از سوی تحلیلگران به‌عنوان پیامی بازدارنده تفسیر می‌شود؛ پیامی که نشان می‌دهد گروه‌های مسلح و جریان‌های توسعه‌طلب، دیگر نمی‌توانند به‌راحتی غرب آذربایجان را در معرض تهدید قرار دهند.

با این حال، تاریخ صرفاً برای تکرار شدن نیست؛ بلکه برای عبرت گرفتن است، اگر قرار است تاریخ درسی برای امروز باشد، آن درس چیزی جز ضرورت هوشیاری، مسئولیت‌پذیری و اولویت دادن به امنیت و آرامش مردم منطقه نیست. آینده غرب آذربایجان و کل منطقه در گرو تدبیر سیاسی و مدیریت خردمندانه بحران‌ها رقم خواهد خورد.